Het gebruik van meerdere werkvormen in een activerende opening

Door middel van deze blog wil ik andere docenten inspireren tot het gelijktijdig gebruiken van meerdere werkvormen in een activerende opening. De door mij hierbij opgedane ervaringen tijdens les 2 van de training PDV, zijn onderstaand nader toegelicht.

 

Toelichting gehanteerde werkvormen:
Voor mijn activerende opening heb ik gebruik gemaakt van een stelling in combinatie met een citaat en cartoon. Ik heb hier een positieve ervaring aan overgehouden, waardoor ik deze ervaring graag met anderen wil delen. Bovenstaand is de door mij gepresenteerde sheet opgenomen, waarin de stelling “Gelegenheid en druk maakt de dief” is verwerkt, gecombineerd met een cartoon en citaat om de elementen gelegenheid en druk nader te verduidelijken.

Nadere inhoudelijke toelichting bij activerende opening:

De stelling “Gelegenheid en druk maakt de dief” is van toepassing op het vakgebied administratieve organisatie waarin fraude een essentieel element vormt. Als voorbeeld bij het element gelegenheid is de toeslagenfraude gegeven, waarbij door de Belastingdienst de gelegenheid werd gecreëerd om fraude te plegen, doordat uitkeringen eerst werden uitgekeerd alvorens controle plaatsvond. Om dit element nader te verduidelijken is hierbij een cartoon van Fokke en Sukke hierbij opgenomen. Bij het element druk is als voorbeeld de door Diederik Stapel gepleegde wetenschapsfraude opgenomen. Hierbij is als citaat opgenomen: “Ik heb de druk te scoren, te publiceren, de druk om steeds beter moeten zijn, niet het hoofd geboden”.

Ervaringen in de praktijk:

Direct werd de gehanteerde stelling door de groep opgepakt met een goede discussie ten gevolg. Door de groep werd zelfs en tweede dimensie aan de stelling toegevoegd, namelijk de intrinsieke motivatie om eerlijk en oprecht te handelen. Deze ervaring heb ik als zeer positief ervaren.

Echter heb ik wel hierbij twee aandachtspunten voor mijzelf kunnen constateren. Enerzijds zou ik in het vervolg minder tekstuele toelichting opnemen in de sheet rondom de stelling. Hierdoor zou ik me enkel beperken tot de essentie, namelijk in dit geval de stelling met daarbij de cartoon van Fokke en Sukke en het citaat van de wetenschapper Diederik Stapel. Anderzijds heb ik ervaren dat het lastig kan zijn om, indien een stelling tot de verbeelding spreekt, iedereen aan het woord te laten komen. Hierbij heb ik opgemerkt dat ik daar zelf een aansturende rol in moet hebben.

Afsluitend wil ik nogmaals benadrukken dat ik een positieve ervaring heb opgedaan met het combineren van meerdere werkvormen in een activerende opening. Ik ga dit in ieder geval zelf in het vervolg frequenter in mijn lessen toepassen. Hopelijk vormt dit gegeven voorbeeld inspiratie voor andere collega-docenten.

Een film trekt de aandacht

Een film trekt de aandacht

en ondersteunt je boodschap!

Inleiding

Sinds 2 jaar geef ik trainingen over integriteit. Maar waarom eigenlijk vroeg ik me laatst af. Aan de term integriteit zit een negatieve klank en door alles wat we in de kranten lezen wordt dat elke keer maar weer bevestigd. En kijk hoe het afloopt met de klokkenluiders; mensen die proberen op de juiste manier invulling te geven aan het begrip integriteit. Hun leven gaat op z’n kop en gaat ten koste van alles wat ze tot dan toe hadden.

Activerende opening

Met het bovenstaande in mijn achterhoofd moest ik een activerende opening bedenken voor de eerst volgende training. Om te zorgen dat mijn cursisten meteen weten waar het over gaat, geprikkeld worden en actief meedoen. Nu had ik net een inspirerend congres meegemaakt over integriteit en daar had ik nog wat bruikbaar materiaal aan overgehouden. En gelukkig, Youtube loopt over van de filmpjes over het onderwerp (bekijk bijvoorbeeld eens het filmpje van Jiskefet). Bij het tweede filmpje was het raak. Bij de termen Zuivere koffie en Linke soep kan iedereen wel iets bedenken, de film stelt de juiste vragen en geeft alvast inzicht in woorden die verbonden kunnen worden met het begrip Integriteit. Na deze goede vondst was ik weer iets optimistischer over het bereik van deze training.

http://www.youtube.com/watch?v=9eW-GjOJ8II

Regels versus gedrag

De hele training integriteit heeft als opzet cursisten duidelijk te maken dat integriteit niet alleen gaat over regels die door de organisatie zijn  opgesteld. Nee, het gaat juist over je eigen houding en gedrag. Om integer te kunnen zijn heb je Moed, Maat, Verstandigheid en Rechtvaardigheid nodig. En daar zakt de moed me meteen weer in de schoenen. Hoe kun je nu op een leuke manier deze vreselijke termen aan de man brengen. Bij het woord ‘moed’ heeft iedereen nog wel een associatie. Mijn kinderen denken dan bijvoorbeeld aan Nelson Mandela. Maar wat moet je nu met het begrip ‘maat’. Iedereen weet toch wel dat overal waar ‘te’ voor staat niet goed is?

Praktijk

Terug naar waar we begonnen; de activerende opening. Om cursisten kennis te laten maken met de kern van de stof  bevat de sheet  prikkelende kreten en termen die later in de cursus weer terug zullen komen. Waar de sheet de positieve kant van integriteit probeert te benadrukken, belicht de film meer de negatieve kant. Zo komt in deze opening beide kanten van het begrip integriteit meteen aan de orde.

Sheet en film koppelen beeld en woord aan elkaar zonder in herhaling te vallen. Beide hersenhelften worden geprikkeld. Zowel voor de talige als de beelddenker onder ons bevatten sheet en film voldoende houvast. De film is ook net lang genoeg om er voor te zorgen dat cursisten niet vroegtijdig afhaken.

Aansluitend aan de film kun je cursisten een van de vragen uit de film voorleggen, of ze vragen wat ze hebben gezien en welk gevoel dat bij ze oproept. Door de meningen, gevoelens of antwoorden als kreten op te schrijven op een flap kun je later in de cursus er nog een op terug komen.

Tot slot kun je als trainer je eigen associatie bij de film geven. Het zorgt ervoor dat het onderwerp niet alleen van de cursisten blijft, maar dat je laat zien dat ook jij met dit onderwerp bent verbonden.

Slot

Het voordeel van een film om mee te beginnen is dat cursisten nog heel even achterover kunnen leunen terwijl het onderwerp wordt geïntroduceerd. Dat geeft iedereen de gelegenheid om op een ontspannen wijze van de koffie bij binnenkomst over te schakelen naar het eigenlijke doel van de cursus.  

Het goede begin van de cursus is er, de toon is gezet. En zoals het bekende spreekwoord zegt: Een goed begin is het halve werk.

 1 januari 2014
Daniëlle van den Berg

Het ijs breken - bij wie eigenlijk?

HET IJS BREKEN – BIJ WIE EIGENLIJK?

Het gebruik van foto’s als werkvorm tijdens een activerende opening

Het ijs breken.  Als je daarvan de betekenis opzoekt op internet lees je: “Een gesprek op gang brengen” of “Zorgen dat iedereen zich meer op z’n gemak voelt”.  Tijdens de 2^e lesdag van de “Leergang Activerend Opleiden” luidde de opdracht om een activerende opening te verzorgen, gebruik makend van een “ijsbreker”. Zorgen dus dat iedereen zich op z’n gemak voelt.

Makkelijk toch?

Foto’s als werkvorm

Het onderwerp van mijn les was “individuele perceptie”, onderdeel van het vak Gedrag in Organisaties voor 1^e-jaars Hbo-studenten. En omdat perceptie bij uitstek een visueel iets is, koos ik voor de “visuele” werkvorm van foto’s…. Er zijn verschillende werkvormen waar je gebruik van kunt maken om het ijs te breken en een les op een activerende manier te openen. IJsbrekers zijn namelijk korte, onverwachte, leerzame activiteiten die de studenten letterlijk of figuurlijk in beweging brengen. Je wilt de aandacht van de studenten trekken en hen focussen op het onderwerp van de les.

Perceptie en Gedrag in Organisaties

Perceptie is een proces waarbij mensen hun zintuiglijke indrukken ordenen en interpreteren, om zin te geven aan hun omgeving. Perceptie is een belangrijk onderwerp bij de bestudering van gedrag in organisaties, omdat menselijk gedrag gebaseerd is op onze waarneming van de werkelijkheid, niet op de werkelijkheid zelf.

Activerend openen 

Zowel bij de keuze van de foto´s als bij de keuze van de begeleidende vragen die je aan de studenten stelt, is het zaak om dit “scherp” te doen. Hoe beter je dat voor elkaar krijgt, hoe meer er “geactiveerd” wordt, hoe meer de studenten “in beweging” komen, betrokken raken, het gesprek op gang komt en men zich “op z’n gemak” gaat voelen . Maar het kwalitatief goed uitvoeren van een activerende opening was allesbehalve gemakkelijk! En hoewel ik best goede feedback kreeg, heb ik geleerd wat er nog beter kan, hoe ik een volgende keer door meer “scherpte” of misschien wel “kracht”, het ijs nog beter kan breken.

Foto’s vinden

Het internet zorgt ervoor dat ontelbare foto’s voorhanden zijn. Via Google Afbeeldingen kun je bijna alles vinden wat denkbaar is. Belangrijke voorwaarde is wel dat je bij de keuze van foto’s voor een lessituatie geen “beschermde” foto’s kiest. De kunst is vervolgens om de goede foto’s te selecteren. En ik nodig jullie, lezers van dit BLOG, graag uit om tips hiervoor met mij (en de andere deelnemers aan de Leergang Activerend Opleiden) te delen.

Tenslotte

Een ijsbreker werkt dus heel goed om te zorgen dat je gehoor zich op z’n gemak voelt. En door zo’n activerende opening gewoon een keer uit te proberen is ook voor mijzelf het ijs gebroken.

Een volgende keer zal het met iets meer ervaring en iets minder “gezonde spanning” vast nog wat makkelijker gaan. Een echte aanrader dus om het gewoon eens te proberen. 

Breek het ijs!

Femke Weitenberg